Het Noordelijke ondernemersklimaat na ruim anderhalf jaar corona: 'Ondanks de moeilijke situatie moeten ondernemers blijven investeren'

Het Noordelijke ondernemersklimaat na  ruim anderhalf jaar corona: ‘Ondanks de moeilijke situatie moeten ondernemers blijven investeren’

Foto door Geert Job Sevink

Al ruim anderhalf jaar hebben we te maken met de coronacrisis. Welke effecten heeft corona op de economie? Zijn er zekerheden voor de toekomst? We blikken terug en kijken vooruit met Sierdjan Koster, universitair hoofddocent economische geografie aan de Rijksuniversiteit Groningen.

We kunnen nu zo’n anderhalf jaar terugkijken, hoe kenmerkt de coronacrisis zich?

,,Het is een crisis die vooral met consumptie te maken heeft. We kunnen niet naar theater, café en restaurant. Dat verandert de structuur van de economie niet zo erg. Hoe vervelend het ook is voor ondernemers in die sectoren, want zij hebben heel zware jaren gehad.

Als je dat tegenover de industrie zet, zie je dat zij in het begin van de crisis wel wat problemen had, met export bijvoorbeeld. Maar in feite hebben de meeste in die sector wel goed door kunnen produceren.

Omdat het een crisis aan de consumptiekant is, die de structuur van de economie minder raakt, zie je ook dat er bij aantrekkende consumptie snel herstel plaatsvindt. In de zomer, toen de meeste beperkingen werden opgeheven, ging het weer los. Ik verwacht dat dat opnieuw gaat gebeuren zodra er weer versoepelingen zijn.’’

In een moeilijke situatie je weten aan te passen, is dat niet écht ondernemen?

,,Ja en nee. Ik heb veel bewondering voor hoe flexibel ondernemers zijn. De ene dag maatregelen, de volgende dag alles aangepast. Dat is knap. Gedeeltelijk is het waar dat de degenen die dat niet kunnen of willen, die faseren uit. Het aantal faillissementen is laag gebleven, maar het aantal stoppers is wel groot. Tegelijkertijd zie je ook dat veel zelfstandigen gedwongen zijn om die positie in te nemen. Dat komt omdat er de afgelopen jaren een flexibiliseringstrend gaande is. Deze zelfstandigen zitten in een onzekere situatie in de arbeidsmarkt en vangen daardoor ook de klappen op. Juist in hard getroffen sectoren als horeca, kunst en cultuur is de arbeidsmarkt erg flexibel en zelfstandigen hebben het daardoor moeilijk. Mensen maken graag gebruik van deze sectoren, maar door de maatregelen zijn ze minder goed te bereiken. Sommige werkenden hebben toevallig in deze crisis pech met hun vaardigheden. Daarom verdient deze groep ook ondersteuning.’’

Wat is voor ondernemers nu belangrijk om te doen?

,,Een van de gevaren nu is dat ondernemers alleen druk bezig zijn met het hoofd boven water te houden. Dat begrijp ik, maar het is ook belangrijk om te blijven investeren in productiecapaciteit, productiemiddelen en in personeel. Het blijkt dat dit wel wat achterblijft en dat vind ik zorgelijk. Bedrijven worden namelijk minder innovatief als ze niet blijven investeren en dat kan op de middellange termijn structureel negatieve gevolgen hebben. Het Noorden moet wel stappen blijven maken. De krapte op de arbeidsmarkt zal niet weggaan. Een deel van de oplossing hiervoor zit in automatiseringsprocessen en daarin lopen we niet voorop. Dit is en blijft een heel belangrijk punt op de ontwikkelingsagenda voor de komende jaren.’’

Hoezo blijft het Noorden achter?

,,Investeringen door ondernemers lopen hier in het Noorden over het algemeen achter. Dat wordt nog eens uitvergroot door corona. Daarnaast is innovatie ingewikkeld. Als je echt goede nieuwe ideeën wilt ontwikkelen dan zul je vaker bij elkaar moeten zitten. Profiteren van elkaars kennis, van elkaars mensen, daarbij geldt als voorwaarde dat je elkaar zo nu en dan ook ziet. Dit gebeurt te weinig in het Noorden. Niet zozeer omdat we het niet willen, want het heeft ook met dichtheid te maken. Daarnaast bemoeilijkt corona dit ook nog eens. Daar zit ook wel mijn zorg voor de langere termijn. Die face-to-facecontacten vallen deels weg en informele netwerken zijn tot op heden lastig om online te bouwen. Dit zet een rem op innovatie, maar maakt ook de arbeidsmarkt stroperiger – het is moeilijker om de juiste mensen bij de juiste baan te krijgen. Ten slotte is het vertrouwen behouden van producenten in moeilijke tijden ook onmisbaar. Deze zaken allemaal samen maken de toekomst onzeker. Dit kan leiden tot vertraagde groei over twee of drie jaar.’’

Bij wie gaat dit wel goed?

,,Webwinkels hebben veel groei doorgemaakt, mede door hun investeringen en innovatie. Denk bijvoorbeeld aan Gadero of EasyToys. Dat zijn bedrijven die veel ruimte, veel opslag nodig hebben en die is er ook in het Noorden. Deze bedrijven bewijzen dat als je het online goed voor elkaar hebt, dat het niet uitmaakt of je in Franeker, Veendam of Emmen zit.’’

En als we vooruitkijken naar 2022, hoe gaat het ondernemersklimaat er dan uit zien?

,,Dat is afwachten. Als we iets verder kijken, over twee of drie jaar, dan gaat het voor mkb’ers en de economie van het Noorden belangrijk zijn of je hebt stilgestaan of dat het gelukt is om de structuur van je economie te versterken, erin te investeren. Tegelijkertijd, voor volgend jaar, zal de conjunctuur tegen de zomer wel weer aantrekken.’’

Lees ook:

Column Janka Stoker en Harry Garretsen: Sturen zonder richting
Praten we over dertig jaar nog steeds over de coronacrisis?

,,Dat hangt er vanaf hoelang de crisis duurt. Hij is impactvol omdat iedereen ermee te maken heeft. De samenleving is daadwerkelijk anders dan dat-ie was. Als je naar de financiële crisis kijkt dan was dat een grote economische schok, maar de samenleving veranderde amper. Nu is dat anders. Ik denk dat we vooral daarop zullen terugkijken. Duurt de coronacrisis langer dan is de grote uitdaging dat we manieren vinden waarop we onze economie toch kunnen vernieuwen.’’

Over Sierdjan Koster

Dr. Sierdjan Koster is universitair hoofddocent economische geografie aan de faculteit Ruimtelijke Wetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij houdt zich bezig met de vraag hoe ondernemerschap en arbeidsmarktontwikkelingen bijdragen aan economische groei. Als geograaf is hij geïnteresseerd in regionale verschillen hierin. Als noorderling volgt hij de ontwikkeling van de Noord-Nederlandse economie op de voet.

William Zijlstra (Journalist)

William Zijlstra (Journalist)

Geplaatst op: 20 december 2021

[GA TERUG]

Geef uw reactie:

Je e-mailadres wordt niet bij je reactie gepubliceerd. We verwerken je reactie alleen om je eenmalig op de hoogte brengen van plaatsing of afwijzing van je reactie. Je naam wordt alleen geplaatst bij de reactie. Deze wordt verder niet verwerkt.