Loes Damhof werd vijf jaar geleden op de Hanzehogeschool 'docent van het jaar'. Nu inspireert ze studenten en leraren wereldwijd

Loes Damhof werd vijf jaar geleden op de Hanzehogeschool ‘docent van het jaar’. Nu inspireert ze studenten en leraren wereldwijd

Foto door Mariska de Groot

Non scholae, sed vitae discimus. We leren niet voor school, maar voor het leven. Weinig docenten leven zo volgens die aan Romeinse filosoof Seneca toegeschreven uitdrukking als Loes Damhof van de Hanzehogeschool. Ze werd vijf jaar geleden uitgeroepen tot docent van het jaar, maar inspireert en doceert inmiddels mensen wereldwijd.

Wat ze over vijf jaar doet? Dat weet Loes Damhof niet. De Hogeschooldocente Futures Literacy en UNESCO Chair omarmt die onzekerheid als het ware. Futures Literacy komt neer op de vaardigheid om met een onvoorspelbare toekomst om te gaan. Dat klinkt wellicht wat filosofisch en abstract, maar voor haar is het concreet en inzetbaar.

,,Corona is misschien wel het beste voorbeeld van hoe onvoorspelbaar de toekomst kan zijn. Weet je, we zijn ons met zijn allen eigenlijk continu aan het voorbereiden op de toekomst. We plannen de hele dag door. Terwijl we niet precies weten hoe de toekomst eruit ziet. Dat kan tot lastigheden leiden zodra die toekomst toch net anders is. Wie zich traint in het verbeelden van verschillende toekomsten, kan veel beter omgaan met de onzekerheid. Én is in staat mogelijkheden te zien en kansen te grijpen die zich voordoen.’’

Leven op de kop gezet

Futures Literacy is een vak van formaat, ontstaan in de buik van Unesco. ,,Daar heb ik er ook kennis mee gemaakt, tijdens een workshop. Ik was meteen gegrepen door de relevantie en besloot er meer mee te doen. Ik wilde in ieder geval mijn leerlingen ermee kennis laten maken.’’ Inmiddels onderwees ze honderden studenten en docenten en reist ze de wereld over om organisaties als de VN en Oxfam te trainen.

Dat was een toekomst waarover ze vijf jaar geleden alleen maar kon dromen. In dat jaar 2016 werd ze uitgeroepen tot Docent van het Jaar en dat bleek de sleutel naar die toekomst. ,,In mijn jaar werd aan de prijs ook een Comeniusbeurs gekoppeld. Ik kreeg 50.000 euro, te besteden voor onderwijsvernieuwing. Dat was precies wat ik nodig had om een programma op te zetten. Ik was altijd al wel aan het pionieren, nieuwe vormen van onderwijs en samenwerking aan het uitproberen, maar ik kreeg opeens de mogelijkheid echt grote stappen te zetten.’’

De prijs zette haar leven op zijn kop. Loes Damhof verzamelde een heel team en bekleedt inmiddels een leerstoel Futures Literacy bij UNESCO en kan zich ook in haar docentschap aan de Hanzehogeschool storten in het onderwerp dat haar zo na aan het hart ligt. ,,Doceren aan studenten blijft één van de mooiste beroepen, maar ik heb mijn werkveld flink verbreed en geef tegenwoordig minder regulier les. In mijn nieuwe rollen kom ik nog meer tot mijn recht, vind ik.’’

Beter leren omgaan met onzekerheid

Haar klaslokaal voor het intensieve programma Futures Literacy is steeds goed gevuld, en dat is in zekere zin best bijzonder. ,,Het is een vrijwillig vak. Niemand die daar zit doet het om punten te krijgen, iedereen wil er meer van weten om er als persoon iets aan te hebben.’’ Heeft dat te maken met de prijs die voor altijd aan haar kleeft? ,,Misschien in het begin een beetje, maar inmiddels spreekt het zich rond dat je er veel aan hebt, aan het beter leren omgaan met onzekerheid en complexiteit.”

Ze merkt dat studenten, organisaties, hele populaties beter af zijn als ze op een andere manier naar de dag van morgen en overmorgen kijken, maar ook met een andere bril naar het heden. Eigenlijk draait futures literacy het beeld om: het gebruikt verschillende mogelijke toekomsten om anders naar het nu te kijken ,,Dé toekomst bestaat niet. We moeten het begrip oprekken. Kijk naar iets als de klimaatverandering. Het zou het discours enorm helpen als er meer ruimte is voor andere verhalen erover, voor kritische denkers, als we meer doen dan de toekomst te voorspellen op basis van het heden en verleden.’’

Het is in wezen een manier van leven die zij voorstaat. ,,Daar kun je in getraind worden, in het waarderen van de complexiteit en de onvoorspelbaarheid. Dat is ook een training in het zien van kansen die niet zouden passen in een ouderwetse agenda. Riel Miller, de grondlegger van futures literacy, vergelijkt het weleens met lezen. Als je met een ‘toekomstgeletterde’ blik om je heen kijkt, dan sta je continu open voor andere wegen, voor mogelijkheden. Als je eenmaal snapt hoe dat werkt, dan doe je dat de hele dag door, net als hoe je alle letters leest die je her en der tegenkomt als je net kunt lezen.’’

Een tip voor Jessica

De weg die Loes Damhof bewandeld heeft is in zekere zin een voorbeeld van hoe die manier van denken in elkaar steekt. Ze zag mogelijkheden en streefde een doel na, geholpen door de prijs die op haar pad kwam. Misschien moet Jessica Zweers er ook haar voordeel mee doen, met die filosofie. De biologiedocente aan de Hanzehogeschool werd vorige maand uitgeroepen tot docent van het jaar 2021.

,,Een tip voor Jessica? Bij jezelf blijven en gaan voor waar je in gelooft. Er komt ene heleboel op je af nu. Media, het ambassadeurschap, de lessen, de druk van het de beste zijn. Je zult je tijd en aandacht moeten verdelen. Ik zou zeggen: geniet ervan, maar werk jezelf niet over de kop.’’

Jean Paul-Taffijn (Journalist)

Jean Paul-Taffijn (Journalist)

Geplaatst op: 26 mei 2021

[GA TERUG]

Geef uw reactie:

Je e-mailadres wordt niet bij je reactie gepubliceerd. We verwerken je reactie alleen om je eenmalig op de hoogte brengen van plaatsing of afwijzing van je reactie. Je naam wordt alleen geplaatst bij de reactie. Deze wordt verder niet verwerkt.

Uitgelicht