Gefrustreerde ondernemers razen uit bij de wethouder. Zes wethouders over een jaar corona

Gefrustreerde ondernemers razen uit bij de wethouder. Zes wethouders over een jaar corona

Foto: vlnr Erich Wünker (eigen foto), Paul de Rook (foto door Siese Veenstra), Bauke Dam (foto door CDA SWF)

Lockdown, Tozo, avondklok, anderhalvemetersamenleving. Wat betekent de corona-pandemie voor ondernemers? Zes wethouders van economische zaken uit de drie noordelijke provincies geven een inkijkje in de stand van zaken in hun gemeente. ,,Het is een bizar jaar geweest.”

Vraag willekeurig iemand van deze zes wethouders naar zijn bevindingen over het afgelopen jaar en er klinkt een zucht door in de verhalen. ‘Absurd’, ‘ongewoon’, ‘bizar’, ‘verdrietig’ en ‘schrijnend’ zijn terugkerende termen. Niemand blijft onbewogen bij de soms hartverscheurende verhalen van ondernemers die diep in de problemen zijn gekomen door de crisis, alle steunmaatregelen uit Den Haag ten spijt.

Neem Friso Douwstra, wethouder in Leeuwarden. Veel contact met ondernemers had hij al. Dit werd na het coronavirus en de bijbehorende beperkingen nog meer. ‘Alle hens aan dek,’ omschrijft de CDA’er, die zo’n vierhonderd ondernemers sprak het afgelopen jaar. ,,Wij horen op hetzelfde moment als de rest van het land over voorgenomen maatregelen. Logischerwijs hebben ondernemers daar vragen over die ook bij de gemeente leven, wat mag binnen de maatregelen nog wel?”

Verschil

De wethouder merkt een duidelijk verschil tussen het begin van de crisis en de huidige situatie. ,,Een jaar geleden hielpen we bedrijven die vastliepen in de regelingen, die geld nodig hadden en de weg in de wetgeving niet wisten. Ondernemers zijn gelukkig heel creatief, maar nu is er ook voor veel ondernemers uitzichtloosheid. Ondernemers vragen ons: ‘Wanneer mag ik weer? Wat is mijn perspectief?’ Je bent vaak een luisterend oor.’’

Anders dan te verwachten valt de crisis (nog) niet duidelijk terug te zien in het aantal faillissementen. De meeste bedrijven houden stand dankzij landelijke steunmaatregelen zoals de NOW en de Tozo. Wel kende 2020 de grootste economische krimp sinds de Tweede Wereldoorlog. Aan de vooravond van de pandemie zat Nederland in een hoogconjunctuur. Na het diepe dal in het begin van de crisis volgde gedeeltelijk herstel in de zomer, waarna het jaar weer onzeker eindigde. Met een nieuwe lockdown, maar ook zicht op een uitweg, nu er grootschalig gevaccineerd wordt. Dat verklaart mede waarom bedrijven massaal weigeren het bijltje erbij neer te gooien.

Bauke Dam van de gemeente Súdwest-Fryslân ziet de tendens terug in zijn gemeente. Faillissementen zijn er nog weinig. ,,Tegelijkertijd is de rek er wel écht uit”, benadrukt hij. ,,Ondernemers zijn gewend hun eigen broek op te houden, maar we krijgen veel signalen dat het piept en kraakt.”

Vlnr Friso Douwstra (foto door Niels Westra), Bas Luinge (foto door Harry Tielman), Guido Rink (foto door Gemeente Emmen)

Vrees voor leegloop

De toeristische sector, belangrijk in de waterrijke gemeente, heeft dankzij de vele Nederlanders die in eigen land vakantie vierden grotendeels goed gedraaid. CDA’er Dam vreest vooral voor leegloop in de binnensteden. Daarom wil de gemeente niet alleen toeristen ‘zo warm mogelijk’ ontvangen, maar ook inzetten op het bieden van ervaringen en belevingen. Dam: ,,Het volk moet op de been, naar de binnenstad!”

De wethouders bellen wat af in deze tijd. In de gemeente Aa en Hunze (25.000 inwoners) staat Bas Luinge (VVD) altijd ‘aan’. ,,De groepsaccommodaties, horeca, evenementenbranche: ze worden keihard geraakt in onze gemeente, dat doet mij echt zeer.” Luinge staat in nauw contact met zijn ondernemers en dat vertaalt zich in korte lijnen. ,,Mensen mogen mij altijd bellen. Ik spreek verdrietige en teleurgestelde ondernemers, die desondanks heel meegaand zijn. De regels worden hier keurig nageleefd en handhaving is nauwelijks nodig.”

Barsten

Emotie, onbegrip, groeiende wanhoop, frustratie. Was de eensgezindheid tijdens de eerste lockdown nog groot, nu ontstaan steeds meer barsten. Waarom draaien de supermarkten topomzetten maar mag het terras niet open? Het beleid is niet altijd goed uit te leggen, vinden de wethouders.

,,De overheid heeft belangrijke tijd verloren vorige zomer’’, verwoordt D66’er Paul de Rook (Groningen) zijn onbehagen. ,,Het valt mij echt tegen dat we een jaar na het begin van de pandemie nog niet veel slimmer zijn. We weten veel meer over het virus maar we draaien nog steeds dezelfde scenario’s af.”

Zijn Emmer collega Guido Rink (PvdA) merkt vooral dat de steunpakketten, hoewel welkom, vaak ontoereikend zijn en daarbij te laat komen. ,,De spanning is voelbaar, mensen zijn aan het einde van hun Latijn en dan is zoiets niet uit te leggen.”

Erich Wünker (VVD) van Oldambt ziet beide kanten van de medaille van nabij. Privé: met een echtgenote die eigenaar is van een aantal reisadviesbureaus en daarmee een getroffen ondernemer. En zakelijk: als lokaal bestuurder die het landelijke overheidsbeleid moet uitvoeren.

De leegstand in zijn gemeente is nu 16 procent. ,,Dat zijn cijfers waarvan je als bestuurder niet blij wordt”, verzucht Wünker. Hij wijst de digitalisering aan als oorzaak en de pandemie met de bijbehorende maatregelen als extra factor. ,,We zitten in een transitietijdperk met corona als katalysator.”

Uitrazen

Dat de klappen nog moeten komen is voor de wethouders wel duidelijk. „De harde realiteit is dat je als lokale bestuurder inhoudelijk niet veel kunt doen”, vat Friso Douwstra het samen. ,,Het huisarts/psycholoogaspect van mijn werk is sinds de crisis dan ook flink gegroeid.” Zijn collega Wünker noemt het ‘een kwartiertje uitrazen aan de telefoon’. ,,Het hoort bij je rol als bestuurder. Ik weet dat het niet persoonlijk bedoeld is. Mensen die jarenlang keihard gewerkt hebben voor hun bedrijf zien hun pensioen in rook opgaan. Die hebben een uitlaatklep nodig.” Ondernemers die hun inkomen binnen een jaar van bovenmodaal tot bijstandsniveau zagen slinken zijn in geen enkele gemeente onbekend.

Alle wethouders benadrukken het gebrek aan perspectief dat er momenteel is. ,,Er is een schreeuwende behoefte aan een stip op de horizon’’, aldus Bauke Dam. Geld, perspectief én aandacht, dat is wat de ondernemers nodig hebben, meent zijn collega Guido Rink. De Emmer wethouder pleit voor een duidelijke tijdlijn. ,,Er is nu geen beloning voor goed gedrag.”

Tegelijkertijd is er alom lof en bewondering voor de veerkracht en innovatieve ideeën van veel ondernemers. Ook zijn er positieve effecten van de crisis die opvallen. Wünker: ,,Ik merk dat oud zeer aan de kant wordt geschoven. Er is een grote solidariteit tussen ondernemers onderling en een toegenomen besef dat je het samen moet doen.”

Nieuwe plannen

Als lokale bestuurder dien je het landelijke beleid uit te voeren, maar je ziet de impact ervan in je omgeving terug. Guido Rink: ,,Meer dan verbinden en faciliteren kunnen we niet. Vaak is het een kwestie van uitleggen dat ik het niet kan uitleggen. En soms is het ook billenknijpen. Voordat na een persconferentie de eerste vraag aan Rutte of De Jonge is gesteld komen bij mij de mailtjes al binnen.”

Nu er langzaam versoepeling van de beperkingen op gang komt smeden de gemeentes nieuwe plannen. Verruiming van het terrasbeleid, campagnes om binnenlands toerisme te stimuleren, gratis parkeren, uitstel van betaling van gemeentelijke belastingen, het ontwikkelen van een digitale winkelstraat, één loket waar ondernemers met al hun vragen en problemen terecht kunnen; de variatie aan ideeën is groot. ,,Ik blijf positief”, zegt Wünker.

,,Uit de grootste ellende komen soms ook de mooiste dingen voort.” De Rook: ,,Als straks de winkels, musea en horeca weer open zijn zullen we veel meer gaan waarderen wat we altijd hadden.’’

Geplaatst op: 16 maart 2021

[GA TERUG]

Geef uw reactie:

Je e-mailadres wordt niet bij je reactie gepubliceerd. We verwerken je reactie alleen om je eenmalig op de hoogte brengen van plaatsing of afwijzing van je reactie. Je naam wordt alleen geplaatst bij de reactie. Deze wordt verder niet verwerkt.