Hydrogen Valley is meer dan een naamplaatje

Hydrogen Valley is meer dan een naamplaatje

Foto door Mariska de Groot

Nu Noord-Nederland door de EU is aangewezen als Hydrogen Valley, stromen de miljoenen komende jaren binnen. Zo’n waterstofvallei klinkt prachtig, maar wat schieten we er eigenlijk mee op? Best veel, als we het goed aanpakken.

Noord-Nederland is als eerste regio in Europa aangewezen als Hydrogen Valley. De komende vijf jaar maakt Europa 20 miljoen euro over als subsidie. Daarbovenop stroomt nog eens 70 miljoen aan publiek-private financiering onze kant op. Dat is een heleboel geld, maar het is pas het begin. En die centen zijn slechts een deel van het belang van het label Hydrogen Valley.

Maar wat is dat eigenlijk, zo’n Valley? ,,Zie het als een afgebakend gebied, waar je alle elementen tegenkomt van de nieuwe waterstof waardeketen, gerealiseerd of in ontwikkeling’’, vertelt Marieke Abbink-Pellenbarg, de directeur van de New Energy Coalition. ,,Dat is wat Noord-Nederland uniek maakt als het op groene waterstof-ontwikkelingen aankomt. We hebben hier alles. De toevoer van duurzame energie, de klanten in de industrie, de mobiliteit en de gebouwde omgeving, een gemotiveerd publiek bestuur én waterstoftechnologiebedrijven. En dan ook nog de productie van waterstof en de infrastructuur die klaarligt. Dat heb je nergens anders in Europa.’’

Dus is onze regio een ideale plek om de groene waterstofeconomie een kickstart te geven. Als zogeheten implementatiegebied, om te zien hoe het zou kunnen worden, maar ook als startpunt van veel meer, en als blauwdruk. Zodat zo’n economie ook elders in de wereld kan verrijzen, naar voorbeeld van Noord-Nederland.

Lees ook:

Dit moet je weten over waterstof

Kansen verzilveren

Dat is een prachtig voorland, dat niet zomaar werkelijkheid wordt. Mooie vergezichten en grootse ideeën kunnen ook weleens stranden in de praktijk van alledag. De Europese miljoenen, bovenop nog veel meer geld dat grote initiatieven zoals NortH2 (megawaterstofproject in de Eemshaven), HyNetherlands, Eemshydrogen en Djewels in de Eemshaven en Delfzijl en GZI Next in Emmen meebrengen, bieden grote kansen. Maar ze moeten nog wel worden verzilverd.

Bij New Energy Coalition realiseren ze zich dat maar al te goed. Patrick Cnubben is de waterstofexpert van de Coalition. ,,Dat zie ik als onze taak, dat wij een platform zijn, een verbindende factor tussen alle initiatieven die er al zijn en nog komen. Want vergeet niet: de ontwikkeling en toepassing van groene waterstof is niet iets van de toekomst of zo. Dat is nu. Het schip is allang van wal. Het is aan ons allen om de beste koers uit te stippelen.’’

Om het schip goed op stoom te krijgen zijn goede voorbeelden essentieel. Die zijn er. Op verschillende niveaus. Een van de belangrijkere pioniers is Resato uit Assen. Dat bedrijf, groot geworden met technologie rond hogedrukoplossingen (voor vooral de olie- en gasindustrie), besloot om vol op het waterstoforgel te gaan. Dat was ver voordat het predicaat Hydrogen Valley op Noord-Nederland lag.

,,Voor dit jaar voorzie ik dat de afdeling waterstof de grootste businesstak van het bedrijf wordt. Dan werken uiteindelijk 40 tot 45 van de 105 werknemers in die tak’’, vertelt CEO Rob Castien. Hij gaat uit van een grote groei. ,,We hebben als wereld niet veel keus. Als we onze doelstellingen willen halen, de planeet willen redden, dan móéten we ook waterstof gebruiken.’’

Alles ligt vlakbij

Dat het gas daarin inderdaad een rol gaat spelen, daarover zijn steeds meer mensen het eens. Wereldwijd ontstaan grote projecten rond waterstof. Fabrieken om het gas te maken worden gebouwd, zonnevelden en windmolenparken voor de aanvoer van stroom ervoor aangelegd, nieuwe toepassingen ontwikkeld. Waar in de rest van de wereld doorgaans wordt ingezet op één of een paar van die aspecten heeft Noord-Nederland ze allemaal op een relatief gezien minuscuul stukje grondgebied.

,,Je moet daarbij optellen dat aan onze onderwijsinstellingen, de Rijksuniversiteit Groningen met name, ook nog wordt nagedacht over heel andere zaken dan de puur technische’’, zegt Marieke Abbink. ,,Denk maar aan juridische kwesties, aan organisatorische vraagstukken, maatschappelijke dilemma’s. Hier wordt waterstof heel breed aangevlogen, als een nieuw deel van de economie dat een plek moet krijgen. Dat volgt de rest van de wereld op de voet.’’

Je moet ergens beginnen met het verbeteren van de wereld. En áls je ervan overtuigd bent dat waterstof in die verbeterde wereld een rol heeft, dan kun je er maar beter vroeg mee aan de slag. Liever een koploper dan een volgwagen. Dat is precies de gedachte van Rob Castien en zijn Resato. ,,Dit gaat gebeuren, we moeten wel. De mensen pikken het niet veel langer meer dat wij nog fossiele brandstoffen verstoken terwijl er alternatieven zijn.’’

,,Ik verwacht dat er vanaf 2023-2024 een flinke versnelling komt in dit proces. We moeten oppassen dat we nu niet meteen op achterstand komen. De rest van de wereld investeert megabedragen in waterstoftechniek. Ik moet weleens denken aan windmolens. Wij hadden in Nederland de primeur van de eerste met composiet wieken, veertig jaar geleden. En moet je nu eens kijken: die grote turbines komen allemaal uit Duitsland, Denemarken en China. Wij doen helemaal niet meer mee. Dat moet ons met waterstof niet nog eens overkomen.’’

Daarbij kan het vignet Hydrogen Valley heel goed van pas komen. Patrick Cnubben: ,,Noord-Nederland moet elkaar vinden, samen optrekken. Zeker nu er geld en middelen beschikbaar zijn voor goede initiatieven, zie ik dat positief in. Wij hebben als New Energy Coalition een ondersteunende en verbindende rol. We zijn onafhankelijk, geven advies en hulp. Ondernemers samenbrengen kunnen we, overheden bijpraten en overtuigen van het belang ook, net als onderzoek en innovatie aanjagen.’’

Weerstand van ‘fossiele economie’

New Energy Coalition mag dan onafhankelijk zijn, de kansen die de waterstoftechnologie biedt, verdienen een warm pleidooi, vindt Marieke Abbink. ,,Die zijn evident. Waterstof wordt een onmisbare schakel in het energiesysteem van de toekomst. De energietransitie gaat om het verbeteren van het klimaat, om de luchtkwaliteit Maar er is ook veel economisch perspectief voor onze regio. Als Noord-Nederland het goed aanpakt, zijn er echt heel veel banen te verdelen. Ondernemingen moeten zelf over die kansen nadenken. Als ze willen sparren, opleidingen zoeken, met andere ondernemers in contact willen komen, dan moeten ze ons even bellen.’’

Lees ook:

Werken met waterstof? Dit zijn de ruim 100.000 banen in de waterstofindustrie

Eigenlijk is het raar dat waterstof als deel van de oplossing nog steeds hier en daar op weerstand stuit, vindt Castien. Die gaat over de moeilijkheid om nog meer groene energie op te wekken, over de efficiëntie van het opslaan van energie in waterstof, over het gevaar van het brandbare goedje. ,,Het hád allemaal al veel sneller kunnen gaan. Ik ben voorstander van kritische vragen, begrijp me niet verkeerd, maar in dit dossier wordt gelobbyd vanuit de verkeerde hoek.’’

Castien doelt op de ‘fossiele economie’. ,,De grote olieconcerns zitten niet te wachten op de snelle overschakeling op waterstof. Dan is hun verdienmodel kapot. Nog een belangrijke remmende entiteit is de auto-industrie. Een wagen op waterstof en elektriciteit herbergt maar een fractie van het aantal onderdelen dat een oude verbrandingsmotor heeft. Dat betekent dat de productie van zo’n nieuwe auto met veel minder mensen kan. Bovendien heeft zo’n auto veel minder onderhoud en reparaties nodig, en dat is juist waar het geld verdiend wordt: in de werkplaats.’’

Reden te meer om zwaar in te zetten op waterstof. ,,De politiek heeft een belangrijke faciliterende rol, de ondernemers moeten kansen pakken en vooral samenwerken. Zo kunnen we elkaar opstuwen naar grote hoogten. Waarom zouden bedrijven elkaar niet wat meer opzoeken om nieuwe waterstofprojecten van de grond te krijgen? We leven allemaal in dezelfde vallei.’’

Created in Hydrogen Valley. Misschien staat het in de nabije toekomst wel op producten en diensten uit Noord-Nederland. Dat zou het ultieme teken van een vergaande samenwerking zijn, het bewijs dat de kansen met beide handen zijn aangegrepen. Marieke Abbink: ,,We hebben de mogelijkheden. Het komt nu aan op politieke daadkracht in Den Haag. En lef. Zodat we tempo kunnen maken en meekunnen in de ontwikkelingen in de landen om ons heen.”

De ‘waterstofvallei’ in de praktijk

In de ‘waterstofvallei’ Noord-Nederland staat van alles op stapel. Maar er is ook al een boel gaande. Op korte termijn merken we dat vooral op het gebied van mobiliteit. In de provincie Groningen rijden al bussen op groene waterstof. Een proef met waterstoftreinen loopt, de milieudienst van de gemeente Groningen heeft al veegwagens en vuilniswagens op waterstof. Een binnenvaartschip op waterstof wordt gebouwd, in Winschoten rollen binnenkort waterstoftrucks (Hyzon) van de band.

Om die mobiliteit mogelijk te maken, worden de komende jaren steeds meer waterstoftankstations geopend. Groningen en Delfzijl hebben er al één voor bussen, Green Planet bij Pesse bouwt er één, veel meer staan er op stapel.

In Hoogeveen en Groningen worden proeven gedaan met het gebruik van waterstof in woningen in daartoe aangewezen wijken.

Voor al deze gebruikers moet groene waterstof worden gemaakt. Projecten zijn gaande op het Chemiepark in Delfzijl (Djewels) en in Emmen (GZI Next). In voorbereiding zijn grote projecten in de Eemshaven: HyNetherlands, Eemshydrogen, H2M maar ook NortH2 komen eraan. Verder wordt er volop ontwikkeld bij proeftuin EnTranCe van de Hanzehogeschool, met het MW Testcentre en het MKB-ondersteuningsinitiatief Groene Waterstof Booster.

Jean Paul-Taffijn (Journalist)

Jean Paul-Taffijn (Journalist)

Geplaatst op: 8 maart 2021

[GA TERUG]

Geef uw reactie:

Je e-mailadres wordt niet bij je reactie gepubliceerd. We verwerken je reactie alleen om je eenmalig op de hoogte brengen van plaatsing of afwijzing van je reactie. Je naam wordt alleen geplaatst bij de reactie. Deze wordt verder niet verwerkt.