Voeding voor straks: wat eten we in de toekomst?

Voeding voor straks: wat eten we in de toekomst?

Gezondere voeding maken voor de mens én de planeet. Dat is één van de grotere uitdagingen die de wereld voor ons heeft. In Noord-Nederland wordt hard aan antwoorden gewerkt.

Als het coronavirus in 2020 iets duidelijk maakt, dan is het wel hoe kwetsbaar we eigenlijk zijn. Hoe kwetsbaar onze manier van leven is. Het is helemaal niet vanzelfsprekend dat we altijd maar door kunnen gaan op de manier die we gewend zijn. Juist niet. Het klimaat hielpen we al een eind om zeep, de volksgezondheid bewezen we afgelopen decennia ook weinig dienst. En dan moeten we nog een ander probleem oplossen: het kunnen
blijven voeden van de snel uitdijende wereldbevolking.

Dat is geen uitdaging van vandaag. En het is er ook geen die morgen opgelost is. Heel veel onderzoekers en ondernemers wereldwijd houden zich bezig met de vraag: hoe vinden we een antwoord dit probleem.

Eiwit als voeding

In Noord-Nederland alleen al zijn heel wat mensen er zoet mee. Aan de onderwijsinstellingen wordt het vraagstuk van alle kanten aangevlogen. In spin-outs en start-ups wordt het voedsel van de toekomst ontwikkeld. Grote bedrijven als Avebe, Friesland Campina en Cosun houden zich er ook mee bezig.

Lees ook:

Op het menu van Avebe: aardappel, aardappel en nog eens aardappel

Eiwit. Dat is één van de toverwoorden in de zoektocht. Vlees bevat er veel van, maar het eten van veel vlees past niet in ons streven het klimaat te redden. Dus moeten de eiwitten ergens anders vandaan komen. ,,De eiwittransitie noemen wij dat’’, vertelt Joep de Vries, projectmanager bij de Noordelijke Ontwikkelingsmaatschappij (NOM). ,,We moeten over naar meer plantaardige eiwitten. Tegelijkertijd is leven zonder dierlijke eiwitten waarschijnlijk niet goed voor de gezondheid. Het gaat dus om het vinden van een balans tussen gezondheid en klimaat.’’

Voeding is een balanceeract

Het is een spagaat. Wie minder vlees wil eten, doet er goed aan noten te consumeren. Maar: die groeien hier niet goed en hebben bovendien veel water nodig. Dat is niet goed voor het klimaat. Om het nog ingewikkelder
te maken, spelen koolhydraten en vetten een soortgelijke rol in de balanceeract tussen gezond voor de mens en goed voor de Aarde.

Noord-Nederland is vastbesloten een voortrekkersrol te vervullen in het vinden van dat evenwicht. Samen met de Campus Groningen en de Hanzehogeschool werkt de NOM aan het ontwikkelen van proeffaciliteiten in Groningen en Leeuwarden.

Daar moet kennis uitmonden in producten die beter zijn voor onszelf en ons allemaal. Joep de Vries: ,,In het Noorden is heel veel kennis op dit gebied en staan ondernemers te trappelen om verder te ontwikkelen. We hebben ook een groot areaal aan landbouwgrond waar we ons voordeel mee kunnen doen als heet gaat om het produceren van gunstige gewassen. We moeten al die kennis beter met elkaar verbinden.’’

,,Bij Wetsus in Leeuwaren bijvoorbeeld zie je dat al de know how over water ook wordt ingezet om eiwitten uit plantaardige producten te halen. Een bedrijf als Wafilin in Leeuwarden die oorspronkelijk eiwitten uit zuivel wist te extraheren, kan dat nu ook op andere vlakken.’’

Eiwitverrijkking dus, een belangrijke ontwikkeling op weg naar een betere wereld. Maar of het genoeg is om de groeiende wereldbevolking te voeden, is de vraag. Afgezien daarvan: de in ras tempo groter wordende middenklasse op Aarde wil luxe, wil vlees.

voeding
Linda Dijkshoorn van EV Biotech houdt zich bezig met onderzoek naar eiwitten
Foto: Pepijn van den Broeke

De eiwittransitie lukt niet zonder uitgekiende marketing, zonder bijsluiter. Dat is typisch iets waarmee ook EV Biotech te maken heeft. De Groningse startup van Linda Dijkshoorn houdt zich onder meer bezig met onderzoek naar en ontwikkeling en toepassing van proteïnen, eiwitten dus. ,,Dit type onderzoek heb je nodig om te komen tot bruikbare vormen van synthetisch vlees. Dat doen wij vooralsnog niet. Wij zetten meer in op hoogwaardige eiwitten voor bijvoorbeeld industriële toepassingen.’’

Dat is niet voor niets. Het maken van kunstvlees op basis van plantaardige eiwitten blijkt geen sinecure. Dijkshoorn kan dat poëtisch uitleggen. ,,Je moet de spiercelcultuur biochemisch overtuigen dat hij zich moet gaan vermeerderen. Daarvoor heb je groeifactoren nodig die vooralsnog erg
duur om te produceren zijn.’’

En dat is nou net wel een tak van sport die EV Biotech ligt. ,,We zijn met enkele producenten van synthetisch vlees in gesprek over de mogelijkheid dat wij die groeifactoren gaan ontwikkelen. Je moet het ongeveer zo zien: op een cel zitten allemaal knopjes. Als je er de juiste combinatie van moleculen aan zet, dan wordt het knopje ‘groei!’ ingedrukt. Dat is wat we zoeken en produceerbaar willen maken.’’

Genetische modificatie van voeding

Willen we toch vlees blijven eten, dan is het het één of het ander. Of we eten allemaal wat minder, of we gaan aan de vervangers. In beide gevallen moeten we onze eiwitten uit andere bronnen halen. En er is één grote
vijver waar we ze kunnen vinden, die we nog weinig gebruiken: die van de genetische modificatie.

Dat klinkt veel enger dan het in werkelijkheid is, vindt Linda Dijkshoorn. ,,In de voorlichting is nog een hele weg te gaan. Mensen, ook beleidsmakers, denken meteen aan een partij als Monsanto, die gewoon niet eerlijk is geweest. Maar genetische modificatie heeft vooral voordelen.’’

,,Sterker nog: het kruisen van rassen in onze voedselvoorziening, wat we al eeuwen doen, is in wezen een vorm van genetische modificatie. Maar dan wel één waar veel meer nadelen aan kleven. Je neemt de mindere eigenschappen namelijk altijd mee bij kruiing. Wat wij kunnen, is alleen dat stukje genetische code aanpassen dat we nodig hebben. De rest blijft identiek. En zo kun je dus exact hetzelfde gewas houden, waarin wel meer eiwitten zitten. Of welke stof je ook maar nodig hebt.’’

Dát is de enige manier om alle monden van de wereld te kunnen blijven voeden, denkt ze. ,,Met de klassieke agricultuur redden we het niet. Het is een verandering van mindset ook. We moeten niet proberen steeds méér voeding te produceren. We moeten bétere voeding produceren. En dat kan met behulp van genetische modificatie. Dat is ook de beste manier om onze planeet niet uit te putten.’’

Jean Paul-Taffijn (Journalist)

Jean Paul-Taffijn (Journalist)

Geplaatst op: 15 mei 2020

[GA TERUG]

Geef uw reactie:

Je e-mailadres wordt niet bij je reactie gepubliceerd. We verwerken je reactie alleen om je eenmalig op de hoogte brengen van plaatsing of afwijzing van je reactie. Je naam wordt alleen geplaatst bij de reactie. Deze wordt verder niet verwerkt.